وحدت در قرآن و حدیث و اشعار
(قسمت پنجم، رعایت نکات اخلاقی)


🌸🍃لَا يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقَاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُم مِّن دِيَارِكُمْ أَن تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ.

🌺🍃[اما] خدا شما را از كسانى كه در [كار] دين با شما نجنگيده و شما را از ديارتان بيرون نكرده‌اند، باز نمى‌دارد كه با آنان نيكى كنيد و با ايشان عدالت ورزيد، زيرا خدا دادگران را دوست مى‌دارد.(۱)

🌸🍃إِنَّمَا يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ قَاتَلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَأَخْرَجُوكُم مِّن دِيَارِكُمْ وَظَاهَرُوا عَلَى إِخْرَاجِكُمْ أَن تَوَلَّوْهُمْ وَمَن يَتَوَلَّهُمْ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ.

🌺🍃خدا فقط شما را از دوستی با کسانی نهی می کند که در کار دین با شما جنگیدند، و از دیارتان بیرون راندند، و در بیرون راندنتان به یکدیگر کمک کردند تا [به خاطر این سختگیری] با آنان دوستی کنید. و تنها کسانی که با آنان دوستی کنند، ستمکارانند(۲)

💝رعایت اصول اخلاقی هر چند در قالب حقوق نمی‌گنجد، در ایجاد وحدت میان مسلمانان تأثیر بسزایی دارد. این مرتبه که بالاترین مرتبه در میان عوامل وحدت بخش تلقی می شود، از نکاتی است که قرآن به همه مسلمانان سفارش می‌کند و رعایت آن به مثابهِ مکارم اخلاق تلقی می شود و جایگاه و مرتبه ای بلند در آموزه های قرآنی دارد. که در آیه فوق بدان اشاره گردید.

🛑جالب توجه این که قرآن، نه تنها جنگیدن با مخالفان اعتقادی را نفی می کند، بلکه نیکی کردن و دادگری نسبت به آنان را سفارش می‌کند و تنها در صورتی کارزار را جایز می شمارد که آن ها از سر دشمنی با مسلمانان برخیزند و مردم را از خانه هایشان بیرون کنند، یا با مسلمانان به خاطر دین شان بجنگند یا با دشمنان دیگر همدستی و هم پیمانی کنند. لذا بحث در آیات فوق، جنگ اعتقادی و مذهبی نیست، بلکه جنگ دفاعی و انسانی است. حال اگر درباره غیر مسلمانان سفارش می شود که نه تنها با دادگری برخورد کنند، بلکه نیکی کنند، این اصل درباره مسلمانان به طریق اولی مطرح است و اگر لازم است در جامعه مسلمانان الفت و دوستی باشد، باید اصل بر نیکی کردن باشد.(۳)
زشتی و بدی را با خوبی پاسخ دهد :

🌸🍃وَيَدْرَءُونَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ...

🌺🍃و بدى را با نيكى دفع می ‏كنند.(۴)

♥️و در برخورد با دیگران با بهترین وجه پاسخ دهید :

🌸🍃وَإِذَا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْهَا أَوْ رُدُّوهَا إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ حَسِيبًا.

🌺🍃هر گاه شما را تحیّت و سلامی گفتند شما نیز باید به تحیّت و سلامی بهتر از آن یا مانند آن پاسخ دهید، که خدا به حساب هر چیزی کاملاً خواهد رسید.(۵)

💛پسر وهب می‌گويد به امام جعفر صادق عليه‌السلام گفتم :
ما با برادران اهل سنت از خويشاوندان و معاشران خود چگونه رفتار كنيم ؟

❤️امام صادق فرمود : به امامان خودتان كه از آنان پيروى مى‌كنيد بنگريد پس هر طور با آنان برخورد مى‌كنند شما هم همان گونه عمل كنيد.
بعد فرمود :
به خدا قسم پيشوايان شما از بيماران آنان عيادت مى‌كنند، و در تشييع جنازه آنان حاضر مى‌شوند، به نفع آنان و عليه آنان شهادت مى‌دهند و امانت را به آنان بر مى‌گردانند.(۶)

⚘ستیز آوری کار اهریمن است
⚘ستیزه به پرخاش آبستن است(۷)

⚘چه رفتن ز پیمان چه گشتن ز دین
⚘که این هر دو مه ز آسمان و زمین(۸)

⚘هر آن کس که اندیشهٔ بد کند
⚘به فرجام بد با تن خود کند(۹)

⚘جهان را نباید سپردن به بد
⚘که بر بد گمان بی‌گمان بد رسد(۱۰)

 

📚منابع :

📌(۱)سوره ممتحنه، آیه ۸، ترجمه فولادوند
📌(۲)همان سوره، آیه ۹، ترجمه انصاریان
📌(۳)مجموعه مقالات، قرآن و اتحاد ملی و انسجام اسلامی، ص ۳۹، ج ۱
📌(۴)سوره رعد، آیه ۲۲، ترجمه خرمشاهی
📌(۵)سوره نساء، آیه ۸۶، ترجمه الهی قمشه ای
📌(۶)اصول کافی، ج ۲، ص ۶۳۶
📌(۷)گنجور، اسدی توسی، گرشاسب نامه، آگه شدن فغفور از کشتن پسر
📌(۸)همان، اسدی توسی، داستان قباد
📌(۹)گنجور، فردوسی «شاهنامه» بخش ۱
📌(۱۰)همان، فردوسی ،بخش ۴

🌷سیروس کامران ماوردیانی🌷