🎹معنای پسوند "وند" در اقوام لر 🎹


بسیاری از اقوام ایرانی در آخر نام خانوادگی‌شان یک پسوند دارند که به طور معمول از آن پسوند می توان به ریشه ی قومیتی آن شخص یا آن قوم پی برد.
به عنوان مثال پسوند "لو" (مثل اینانلو) برای اقوام آذرى است و پسوند "زایی" (مثل صفرزایی) در میان اقوام بلوچ رایج است.

اما واژه "وند" به چه معناست و ریشه در کجا دارد؟
این واژه اصالتا متعلق به کدام قوم است؟
همان گونه که می دانید زبان لری ریشه در پهلوی باستان دارد و بسیاری از کلمات پهلوی باستان که در زبان های دیگر از جمله زبان معیار ما مستهلک و فراموش شده اند، در زبان لری کماکان مستعمل و زنده اند.
می توان گفت یکی از دلایلی که به شاخه ای از لرها فیلی می گویند همین است.

(فیلی یا فهله ای = پهله ای / پهلوی : اعراب چون حرف 'پ' ندارند آن را 'ف' می خوانند)

در پهلوی باستان کلمه ی "وند" به معنای نگهبان و مسئول می باشد. طوايفى از۴ لرها نيز پسوند وند را دارا هستند مثل ( زراسوند، بهداروند، بيرانوند و....)

سپاه جاویدان کوروش مسئولیت های مهم نظامی را در سیستم اداری کوروش در دست خود داشتند. از جمله ی این مشاغل در ذیل عنوان خواهد شد:

بازوند = نگهبان بازها (عقاب ها)

دریک وند= خزانه دار

دالوند = شاهین بان (دال واژه ای لکی است که می توان آن را در نام دال آهو، کوهی در کرمانشاه دید که عده ای آن را دالاهو می دانند)

آیینه وند = آینه دار شاهی

سکوند =  سکاها یا سکاوند از نسل سکاها

ترکشوند یا ترکاشوند = مسئول تیر و کمان ها (ترکش = تیر)

سپهوند = نگهبان سپاه (قراول)


حتی تا مدتی بعد از ورود اسلام به ایران این کلمه به قوت خود باقی بود و نام هایی همچون
 
قلاوند = نگهبان قلعه/ دژبان
دیناروند = خزانه دار
و صدها نام ازین دست به کار برده می شد.

جالب تر از همه این که نام هایی چون "نهاوند" و "دماوند" به جای مانده از همین دوران است و پهلوی بودن این نام ها را اثبات می کنند .چون:

نها یا نوا = جلو
 نهاوند = نگهبانی جلویی٬ نگهبانی پیشین

دما (به ضم دال) = پشت سر
 دماوند = نگهبانی پشت سری٬ نگهبانی پسین

 از آنجایی که مشاغل در گذشته به صورت ارثی بود این کلمات کم کم به عنوان نام فامیلی اشخاص به کار برده می شد یعنی فلانی ها را مثلا "سپهوند" و فلانی ها را "دریکوند" می نامیدند.

 این کلمه کم کم جای فامیل اشخاص را به خود گرفت و حتی بعد از اسلام با این که معنای اصلی خود را از دست داد ولی هنوز برای نام فامیل اشخاص به کار برده می شد و شهرت هایی همچون "حسنوند" و "یوسفوند" و "حاتموند" و "جاوند" و ... نیز برای افرادی که نام نیاکان آن ها این اسم ها بود به کار برده می شد.