انسان توده‌ای

اورتگا یی گاست فیلسوف اسپانیایی در نیمه قرن بیستم از ظهور انسان توده ای و طغیان توده ها ابراز نگران می کرد، توده هایی که به عقیده او در همه جا حاضر بودند و در هر زمینه ای بدون هیچ اندیشه و تفکری خود را محق ابراز عقیده و فکر می دانستند.
یی گاست در تعریف انسان توده ای می گوید : 

انسان توده‌ای کسی است که شک و تردید به خود راه نمی‌دهد، زندگی او جریان دارد، ولی بی هدف است و اسیر روزمرگی‌ها است. انسان توده‌ای همان است که توسط امپراتوری‌های رسانه‌ای کنترل می‌شود و هرچه به خوردش می‌دهند، بی هیچ تردیدی می‌پذیرد.

در اندیشه یی گاست انسان توده ای شبیه رباتی است که توسط رسانه ها کوک می شود و به هر سو که دلخواه آن هاست، هدایت می شود. (به گفته بودیار ایمان انسان امروزی به رسانه از نوع ایمان به کلیسا در قرون وسطا است و توده ها توسط رسانه ها گروگان گرفته شده اند).
یی گاست نگاه بسیار بدبینانه ای به توده ها و دارد و معتقد است خطر آن ها خطری است که کل پایه های تمدنی بشر را تهدید می کند. «شک دارم که توده‌ها در اعصار دیگر همچون زمان ما حکومت مستقیم به دست آورده باشند. [در حکومت توده‌ها] هر کس که مثل همگان نیست و مانند دیگران فکر نمی‌کند، در خطر حذف شدن قرار می‌گیرد».
این توتالیتاریسم اندیشگانی که یی گاست به آن اشاره می کند،  توتالتاریسم توده ای است که فاشیسم و استالینیسم از آن تغذیه کرد، آن ها هیچ «غیری» را نمی پذیرفتند و هر کسی که متفاوت از آن ها می اندیشید را به جرم وطن فروش و خائن مجازات می کردند.

خطر طغیان توده ها بزرگ ترین خطری است که تمدن بشری را تهدید می کند.
 توده ها در خاورمیانه اغلب در غالب های بنیادگرایانه ظهور می کنند و با هر تمدن و نشانه تمدنی سر ستیز دارند.
از طالبان و القاعده تا داعش و سایر محافظه کاران بنیادگرا در خاصیت توده ای و ضد تمدنی بودن با یکدیگر مشترکند، آن ها می خواهند با هر کسی که کوچک ترین تفاوتی حس می کنند را از بین ببرند.


#فرهاد_قنبری