دانستنی های زندگی

اخلاق توصيفي به گزارش و توصيف اخلاقيات يك فرد يا جامعه يا دين و مذهب خاص مي پردازد. 

اخلاق هنجاري عهده دار معرفي هنجارها يا فضايل و رذايل اخلاقي است .

و بالاخره وظيفه فرااخلاق(يا فلسفه اخلاق به معناي خاص) تبيين و بررسي مبادي تصوري و تصديقي اخلاق از منظر هستي شناختي، روش شناختي و معناشناختي  است. 

هدف اخلاق توصيفي گزارشگري و اطلاع رساني است. 

هدف اخلاق هنجاري ترغيب مخاطب به انجام فضايل و ترك رذايل است. 

هدف فرااخلاق هم كمك به شناخت ابعاد فلسفي گزاره هاي اخلاقي است.

🔷    با توجه به اين مقدمه بايدگفت از آنجا كه حوزه هاي علميه وظيفه ذاتي خود را تبليغ و دفاع از دين در سه عرصه احكام، اخلاق و عقايد مي دانند، انجام هر گونه تحقيق و پژوهش درباره اخلاق طبيعتا جزو وظايف آنان است و به هر اندازه در اين زمينه تلاش بيشتري داشته باشند، به وظيفه و مسووليت خود بيشتر عمل كرده اند.
تا آنجا كه بنده مطلع ام از گذشته تا به حال بيشترين توجه حوزه هاي علميه به تدريس و تحقيق در حوزه «اخلاق هنجاري» بوده است. اين كار معمولا به چند صورت انجام شده است:
1. تدوين كتاب هاي اخلاقي كه عهده دار معرفي آيات و روايات درباره يك يا چند موضوع اخلاقي است. از آنجا كه هم در منابع ديني ما درباره هنجارهاي اخلاقي مطالب فراواني وجود دارد هم به اين خاطر كه حوزه هاي علميه و روحانيون از گذشته تا به حال يكي از مهم ترين وظايف خود را تبليغ اخلاق و تربيت اخلاقي جامعه مي دانسته اند و هم به اين دليل كه انتظار جامعه از روحانيون بيان مطالب اخلاقي بوده است، طبيعتا بيشترين فعاليت هاي پژوهشي و خروجي هاي انتشاراتي حوزه ها در عرصه اخلاق هنجاري و توصيفي بوده است.
2.  برگزاري درس هاي رسمي يا غيررسمي اخلاق براي عامه مردم و براي طلاب و روحانيون بوده است. امروزه با توجه به دسترسي برخي روحانيون به رسانه هاي جمعي رسمي يا فضاي مجازي، بخشي از اين كار از طريق اين رسانه ها انجام مي شود.

🔷    اما در عرصه «فرااخلاق»، تدريس و تحقيق از زمان هاي گذشته تا حدود يك يا دو دهه پيش معمولا رونقي نداشته است. اما در سال هاي اخير رويكرد و اقبال مدرسان و محققان حوزوي به مباحث فرااخلاق به طور چشمگيري افزايش يافته است كه بي ترديد بخشي از آن مرهون طرح مباحث توسط انديشمندان غيرحوزوي و آشنايي حوزويان با مباحث جديد فلسفي غرب بوده است. خروجي اين رويكرد هم تاليف يا ترجمه كتاب ها، مقالات و پايان نامه هايي است كه موضوعات و مباحث متنوع فرااخلاق را پوشش مي دهد.

🔷    از ديگر فعاليت هاي حوزويان در زمينه آموزش و پژوهش هاي اخلاقي، تاسيس مراكزي چون «موسسه اخلاق و تربيت»، راه اندازي پژوهشكده ها و گروه هاي پژوهشي اخلاق، انتشار مجلات تخصصي اخلاق، راه اندازي رشته هاي تخصصي اخلاق براي خواهران وبرادران طلبه، تدريس مباحث اخلاقي، ‌برگزاري همايش و نشست هاي تخصصي اخلاق، و همكاري با مراكز دانشگاهي را مي توان نام برد.

🔷    با توجه به مجموع فعاليت هاي آموزشي و پژوهشي كه در بين حوزويان در زمينه اخلاق هنجاري و فرااخلاق مشاهده كرده ام، مي توانم بگويم كه در اين عرصه وضعيت حوزه از موسسات غيرحوزوي بهتر است و در سال هاي آينده خروجي اين فعاليت ها بيش از پيش خود را نشان خواهد داد. البته فعاليت اين موسسات بايستي به طور جدي مورد  آسيب شناسي قرار گيرد تا بتواند با قوت و قدرت به مسير خود ادامه دهد.

حسينعلي رحمتي
29 آذر 95
telegram.me/harahmati