دانستنی های زندگی

 

رمضان فرصت مناسبی است تا در كنار پرورش صفات پسندیده، الگوی رژیم غذایی بازنگری و اصلاح شود. استفاده بیشتر از غذاهای سنتی و خانگی مانند آش یا انواع سوپ‌ها در سفره افطار و دقت بیشتر به نوع غذا هنگام سحر، دستگاه گوارش را از خطر ابتلا به بیماری‌های مختلف حفظ می‌كند.

در این میان عادت غذایی نادرست مانند مصرف فست فودها و غذاهای آماده پرچرب در وعده ناهار یا شام تا حدودی كنار گذاشته می‌شود و الگوی غذایی شكل مناسبی به خود می‌گیرد، به طوری كه بسیاری از عوارض جسمانی، ناراحتی‌های گوارشی، چاقی و اضافه وزن در افراد كاهش پیدا می‌كند.

غذاهای آماده و ناراحتی‌های گوارشی  

فست‌فودها، موادغذایی آماده‌ای هستند كه در صنعت غذایی، ادویه‌های متنوعی در تهیه آن ها به كار برده می‌شود به همین دلیل طعم دلچسب آن ها افراد زیادی را به سوی خود جذب كرده است. كالری زیاد و نوع طبخ این‌گونه موادغذایی باعث شده است تا متخصصان همواره نسبت به كاهش مصرف آن ها هشدار دهند، زیرا كمتر مصرف كردن فست‌فودها در رژیم غذایی مانع از اضافه وزن و بیماری‌های متعاقب آن می‌شود.
این نكته به خصوص در ماه روزه‌داری اهمیت زیادی پیدا می‌كند، زیرا دستگاه گوارش برای مدت زمان زیادی در طول روز در حالت استراحت به سر می‌برد و مصرف فست‌فودها با معده خالی موجب آزردگی و ناراحتی‌های گوارشی می‌شود.

رضا امانی، استاد دانشگاه اهواز در این باره می‌گوید:
ادویه و مواد افزودنی زیاد موجود در غذاهای آماده از جمله پودرسیر، از یك سو غذا را دلچسب و لذیذ می‌كند و از سوی دیگر با افزایش ترشحات اسیدی، زخم‌های گوارشی از جمله زخم معده را تشدید و یا به وجود می‌آورد. از طرفی به علت وجود مقادیر زیادی نمك كه در تهیه فست‌فودها مورد استفاده قرار می‌گیرد. علاوه بر تشدید تشنگی، باعث نوشیدن آب زیاد و احساس سنگینی در ساعات روزه ‌داری می‌شود، بنابراین با حذف موادغذایی آماده و پرچرب از وعده سحری و افطاری علاوه بر كاهش ناراحتی‌های معده، میزان تشنگی كاهش پیدا می‌كند.

رعایت اصل تنوع غذایی از توصیه‌هایی است كه متخصصان در ماه رمضان تأكید بیشتری بر آن دارند ، به طوری كه بر مصرف پروتئین، ویتامین‌ها، قند، چربی و املاح در فاصله زمانی افطار و سحر تأكید می‌كنند. در این میان مصرف برخی موادغذایی مانند غذاهای پرچرب را مضر دانسته و هشدار می‌دهند نیاز بدن به چربی‌ها در این ماه به طور مختصر افزایش پیدا می‌كند.
محمدجواد حسین‌زاده، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران معتقد است؛ باتوجه به آن‌كه غذاهای آماده در مدت زمان كوتاهی تهیه می‌شوند حاوی كالری و اسیدهای چرب با ترانس بالای بیشتری هستند و با مصرف آن ها كالری زیادی به بدن وارد شده و باعث چاقی می‌شود. 

براساس آخرین مطالعات انجام شده، در صورتی كه دو درصد مازاد چربی‌های انباشته شده در بافت‌های بدن را اسیدهای چرب ترانس تشكیل دهد، احتمال بروز بیماری‌های قلبی و عروقی بیش از 20 درصد افزایش پیدا می‌كند و با افزایش چربی مضر خون (LDL) و كاهش چربی مفید خون (HDL) به عروق خونی صدمه وارد می‌شود.

از سوی دیگر، روغن‌هایی با اسیدچرب ترانس بالا كه در تهیه فست‌فودها از آن ها استفاده می‌شود، زمینه بسیاری از آلرژی‌ها به خصوص حساسیت‌های كودكان، تصلب شرائین، اختلال در جدار عروق و در نهایت مقاومت به انسولین و دیابت را به‌وجود می‌آورد.

سعید حسینی، متخصص تغذیه، مصرف موادغذایی آماده و پرچرب را هنگام سحر یا افطار مناسب نمی‌داند و می‌گوید: باتوجه به این‌كه این قبیل موادغذایی در روغن‌هایی كه چند مرتبه برای طبخ استفاده شده‌اند، تهیه می‌شوند ضرری كه آن ها به بدن می‌رسانند ، نسبت به غذاهای سنتی پرچرب بیشتر است.

به گفته دكتر امانی، متخصص تغذیه افزودنی‌های مختلف از قبیل رنگ، نگه دارنده و موادپركننده مانند نشاسته و دیگر افزودنی‌های خوراكی كه برای افزایش كیفیت، زمان نگه داری، رنگ و طعم آن اضافه می‌شود، مسئله دیگری است كه كودكان را به خود جذب كرده است. درحالی كه مصرف بیش از حد یا استفاده از محصولاتی كه از نظر كنترل كیفیت مورد بررسی قرار نگرفته باشد، مشكلات زیادی را برای كودكان و نوجوانان به وجود خواهد آورد.

به عنوان مثال ورود برخی مواد نگه دارنده و رنگ‌ها ممكن است زمینه‌های سرطان‌زایی یا بیش‌فعالی را در كودكان فراهم كرده و یا باعث تشدید آن شود.

وی علاوه بر آلودگی شیمیایی، آلودگی میكروبی را مسئله مهم دیگری می‌داند و می‌گوید: از آنجا كه مواد تشكیل‌دهنده غذاهای آماده مانند سوسیس و كالباس مخلوطی از چند ماده است، احتمال انتقال آلودگی‌های میكروبی بیشتر خواهد شد.

به این ترتیب ماه رمضان فرصت مناسبی است تا بدن از آثار زیانبار مصرف غذاهای آماده دور شود و با ترویج الگوی صحیح مصرف غذا، زمینه‌ای فراهم شود تا پس از اتمام ماه روزه‌داری مصرف این گونه موادغذایی به حداقل برسد. این نكته حتی در افراد با وزن طبیعی صدق می‌كند و كاهش مصرف غذاهای پرچرب و آماده برای هر فرد در هر گروه سنی توصیه می‌شود. در این خصوص مادران در خانواده نقش مهمی در شكل‌گیری الگوی غذایی دارند. آن ها با ایجاد تنوع در طبح غذا برای خانواده، اشتیاق كودكان و فرزندان خود را به سوی مصرف غذاهای سنتی و سالم افزایش می‌دهند.

در این میان وعده سحری هرگز نباید نادیده گرفته شود، زیرا جایگزین ناهار است و باید یك وعده غذایی كامل اما سبك باشد.

به گفته دكتر حسین‌زاده، مصرف میوه و سبزیجات آبدار هنگام افطار و سحر كمك زیادی به تنظیم وضعیت آب بدن و كاهش احساس تشنگی می‌كند. همچنین جایگزینی موادغذایی ساده و كربوهیدرات‌های مركب مانند مواد نشاسته‌دار، ماكارونی به جای غذاهای پرچرب، آماده و قندهای ساده مانع از افت قندخون در ساعات روزه‌داری و چاقی می‌شود، چرا كه نداشتن یك برنامه غذایی سالم در نهایت باعث اضافه‌وزن و به دنبال آن عوارض جسمانی مانند سرطان، آرتروز و آلزایمر می‌شود.